Home

Εδώ και αρκετό καιρό το Ιράν έχει θέσει σε εφαρμογή ένα πυρηνικό πρόγραμμα, γεγονός που αποτελεί και ένα από τα πιο καυτά διεθνή θέματα. Τα ερωτηματικά που προκύπτουν από αυτήν την εξέλιξη είναι πολλά: Γιατί το Ιράν θέλει να αποκτήσει πυρηνικούς αντιδραστήρες; Τι θα αλλάξει στο περιφερειακό υποσύστημα της Μέσης Ανατολής με την εξέλιξη αυτή; Γιατί αντιδρά τόσο έντονα η διεθνής κοινότητα; Ας προσπαθήσουμε να σκιαγραφήσουμε το σκηνικό.

Το Ιράν αποτελεί μια χώρα πολύ πλούσια σε πετρελαϊκά κοιτάσματα. Ως εκ τούτου το Ιράν δεν έχει ενεργειακό έλλειμμα που να καθιστά απαραίτητους τους πυρηνικούς αντιδραστήρες. Αν και κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι επιθυμεί να το εξάγει και όχι να το χρησιμοποιεί, το Ιράν φαίνεται να επιδιώκει την ανάδειξή του σε περιφερειακή δύναμη μέσω της πυρηνικής ενέργειας. Άλλωστε, το σκληρό πρόσωπο της θρησκευτικής επανάστασης του Χομεϊνί έχει εδώ και χρόνια αρχίζει να ξεθωριάζει. Η νέα «κοσμική» Ιρανική ηγεσία προσπαθεί να βρει ένα νέο μέσο για να ηγηθεί της παναραβικής ιδέας. Η παναραβική ιδέα είναι ένα θέμα που δύσκολα μπορεί να χειριστεί το Ιράν λόγω του ότι το μουσουλμανικό δόγμα που ασπάζεται η πλειοψηφία των Αράβων είναι το σουνιτικό, ενώ οι Ιρανοί είναι σιίτες και δεν ανήκουν στην ίδια εθνοτική ομάδα με τους Άραβες. Οπότε, προσπαθούν να εντάξουν την πυρηνική ενέργεια στην προσπάθεια να συσπειρώσουν το αραβικό κίνημα με βάση αναφοράς το μουσουλμανικό Ιράν.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν επηρεάζει και επηρεάζεται από την περιφέρειά του. Το παλαιστινιακό και κυρίως η έντονη διαμάχη του συνόλου των Αράβων με το Ισραήλ, ο πρόσφατος πόλεμος στο Λίβανο και η αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ έχουν ενδυναμώσει τη θέση του Ιράν στην περιφέρεια της Μέσης Ανατολής. Είναι ένα οικονομικά ισχυρό κράτος με αυτάρκεια πόρων, βαθύτατα μουσουλμανικό που ανταποκρίνεται και στο κοινό αίσθημα του αντιαμερικανισμού. Το πυρηνικό του πρόγραμμα χρησιμοποιείται από την ηγεσία του σε ρητορικό επίπεδο, ως κυριαρχικό δικαίωμα των Αράβων κόντρα στις απαιτήσεις της Δύσης. Πιο πρακτικά, πέρα από την ανάδειξή του σε περιφερειακή δύναμη το Ιράν επιδιώκει να σπάσει το πυρηνικό μονοπώλιο του Ισραήλ στην περιοχή και ουσιαστικά τη δυνατότητά του να λαμβάνει μονομερείς αποφάσεις χρήσης στρατιωτικής βίας, όπως πρόσφατα στο Λίβανο.

Η Μέση Ανατολή είναι η περιοχή του πλανήτη που ενδιαφέρει περισσότερο για τους γνωστούς πετρελαϊκούς λόγους. Η.Π.Α., Ε,Ε,, Ρωσία και Κίνα, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, θέλουν να έχουν τον πρώτο λόγο στην περιοχή. Οι Η.Π.Α. επειδή μέσω των κοιτασμάτων της Μέσης Ανατολής επιδιώκει τη συνέχεια της ηγεμονίας της. Η Ε.Ε. προσπαθεί να εξασφαλίσει όλο και περισσότερο πετρέλαιο για τη βιομηχανία της. Η Ρωσία εμπλέκεται καθώς στοχεύει να τροφοδοτεί η ίδια με ενεργειακούς πόρους την Ευρώπη (και τα κράτη της Μέσης Ανατολής με πολεμικό υλικό). Η Κίνα διεισδύει για να τροφοδοτεί την αναπτυσσόμενη βιομηχανία της. Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε τον IAEA (Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας) που είναι ο θεματοφύλακας της ειρηνικής χρήσης της ατομικής ενέργειας. Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι Η.Π.Α. (και η Μεγάλη Βρετανία) αντιτίθενται έντονα γιατί ο έχων πυρηνικά θέλει να τα μοιράζεται με τους συμμάχους του και μόνο και μάλιστα τους πιο πιστούς από αυτούς. Η Γαλλία, η Γερμανία και η Ρωσία από τη μία στοχεύουν στο να πουλήσουν τεχνολογία και τεχνογνωσία στο Ιράν για να κατασκευάσει τους αντιδραστήρες του, ενώ από την άλλη δεν επιθυμούν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα για λόγους περιφερειακής και παγκόσμιας σταθερότητας (σ.σ. αντίδραση Η.Π.Α.). Η Κίνα δεν έχει κάποιο άμεσο συμφέρον αλλά εμπλέκεται για  να προωθήσει το προφίλ της νέας Μεγάλης Δύναμης.

Όλες οι παραπάνω Δυνάμεις (πέντε Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας συν ένα τη Γερμανία) επιδιώκουν την ένταξη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν στα πλαίσια του ΙΑΕΑ. Έτσι θα εξασφαλιστεί ότι το πρόγραμμα θα είναι ειρηνικό. Το Ιράν φλερτάροντας με την πυρηνική επιλογή θέλει να έχει υπό το δικό του έλεγχο τόσο τις εγκαταστάσεις όσο και τα καύσιμα. Τα καύσιμα είναι αυτά που αν τα διαχειρίζεται το Ιράν κατά το δοκούν μπορεί να χρησιμοποιήσει για παραγωγή όπλων. Στην παρούσα συγκυρία τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν έχει αναλάβει ο J. Solana εκ μέρους των 3 της Ε.Ε. που συνομιλεί με τον Larizani, υπεύθυνο του προγράμματος. Το ψήφισμα 1696 του Ο.Η.Ε. που προβλέπει και λήψη μέτρων κατά του Ιράν δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή. Στο μεταξύ το Ιράν προχωρά το πρόγραμμα κερδίζοντας χρόνο επιδιώκοντας να φέρει τη διεθνή κοινότητα προ τετελεσμένων γεγονότων.

Το μέλλον είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Κυρίως για το ποιος θα υποχωρήσει πρώτος. Κάποτε ένας αμερικάνος δημοσιογράφος είπε ότι «η Μέση Ανατολή είναι καυγάδες με σύνορα». Τι θα γίνει όμως αν στον καυγά αντί να τραβήξουν πιστόλια τραβήξουν βαλλιστικούς πυρηνικούς πυραύλους;

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s