Home

«Αφού η δημοκρατία συνεπάγεται εξ ορισμού σχετικά υψηλά επίπεδα καθολικότητας, ισονομίας, διαβούλευσης και προστασίας, προϋποθέτει ανυπερθέτως και την ιδιότητα του πολίτη» Charles Tilly, 1999

Έχω ακούσει αρκετές απόψεις τις τελευταίες μέρες για τους μετανάστες και το νομοσχέδιο για την ιθαγένεια. Δεν χρειάζεται να υπεισέλθω στις εσώτερες λεπτομέρειες και του ίδιου του νομοσχεδίου που είναι άτολμο και περιλαμβάνει στις ρυθμίσεις του μικρό αριθμό μεταναστών σε σχέση με το σύνολο. Έχει το χουζούρι του όμως να παρακολουθεί κανείς κόμματα, εντεταλμένους δημοσιολόγους, think tanks και πολίτες, δηλαδή συντεταγμένες πολιτικές και «ελεύθερα» σκεπτόμενα υποκείμενα, να είναι είτε υπέρ είτε κατά του νομοσχεδίου, με διαβαθμισμένα επιχειρήματα και από τις δυο πλευρές. Και το καλύτερο απ’όλα: η λαϊκίστικη ακροδεξιά ρητορεία ξαναπιάνει το νήμα της συκοφάντησης και του ψεύδους σα να μην πέρασε μια μέρα από το θάνατο του Υπουργού Προπαγάνδας της ναζιστικής Γερμανίας.

Με μια πρώτη ματιά θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει το νομοσχέδιο για την ιθαγένεια ως τη νομική επικύρωση της συμβολής της Αριστεράς σε ένα ζήτημα που μέχρι χθες το πάλευε μόνη της. Θα μπορούσε εξίσου να πει κάποιος ότι η Σοσιαλδημοκρατία αποδεικνύει την όντως ευαισθησία της για τα ζητήματα των μεταναστών. Τέλος, κάποιος σοβαρός φιλελεύθερος θα μπορούσε να προσθέσει ότι η νομιμοποίηση μέρους των μεταναστών είναι πάρα πολύ καθυστερημένη σε σχέση με την προσφορά τους στην οικονομία της χώρας.

Τι ωραία συναίνεση!Ποιο είναι αυτό που πρέπει να διαβάσουμε πίσω από τις γραμμές; Είναι σαφές στους περισσότερους πολίτες ότι οι μετανάστες, όταν και εφόσον καταφέρουν να νομιμοποιηθούν με διαδικασίες που τους κοστίζουν δυσθεώρητα σε οικονομικούς και ψυχολογικούς πόρους, καταπιάνονται με χειρωνακτικές εργασίες στις οποίες συνήθως εξειδικεύονται. Γίνονται, με άλλα λόγια, η εργατική τάξη που πλέον πουθενά στην Ευρώπη (στην πρώην δυτική Ευρώπη) δεν υπάρχει σε πλειοψηφικούς αριθμούς, όπως μέχρι περίπου την δεκαετία του 1970. Οι σημερινοί μετανάστες αναλογικά μοιάζουν με τους εσωτερικούς μετανάστες της Ελλάδας των δεκαετιών μετά τον Πόλεμο. Αλλιώς: οι «ξένοι», σε συνθήκες υπογεννητικότητας, αναζωογονούν τον πληθυσμό και για να το πούμε και στεγνά, «καπιταλιστικά», μας σώζουν τα ασφαλιστικά ταμεία.

Οι ακροδεξιές φωνές (και όχι μόνο) που αντιτίθενται στο νομοσχέδιο ξεχνούν τις ελληνικές μεταναστευτικές ροές προς όλο το κόσμο και προσπαθούν να τοποθετηθούν εναντίον του νομοσχεδίου με όρους δικαίου του αίματος(και όχι του εδάφους).

Είναι αυτονόητο ότι μετανάστευση δεν συνέβη για πρώτη φορά στην Ελλάδα των δεκαετιών του ’90 και του 2000. Οι άνθρωποι μεταναστεύουν για αρκετούς λόγους και δε χρειάζεται να αναφερθώ σε όλους, αλλά δυο κύριοι θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι οι πόλεμοι και οι παγκοσμιοποιήσεις. Λέγοντας παγκοσμιοποιήσεις εννοούμε τις περιόδους μετά το 1500 (ραγδαία επέκταση της επιρροής της Ευρώπης, ανάπτυξη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, επέκταση Κινέζων , Αράβων ) , από το 1850 έως το 1914 ( όπου η μετανάστευση σε αριθμούς ήταν περίπου: 3 εκ. Ινδοί,9 εκ. Ιάπωνες, 10 εκ Ρώσοι, 20 εκ. Κινέζοι και 33 εκ. Ευρωπαίοι) και η τωρινή που εκκινεί από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και μετά με μεγάλη επιτάχυνση από το τέλος του 20ου αιώνα μέχρι και σήμερα.

Η ιστορική καταγραφή δεν είναι μόνο για να δείξει σε κάποιον αμερόληπτο αναγνώστη κατά πόσο είναι σύνηθες να μεταναστεύουν οι άνθρωποι (που είναι), αλλά, αν μπορέσει να αναγνώσει καθαρά, να κατανοήσει ότι η μετανάστευση βρίσκεται σε αγαστή συνάφεια με τις πολιτικές που εφαρμόζουν τα ούτως ή άλλως μεταλλασσόμενα σε όλο αυτό το καιρό Κράτη.

Σε ένα κόσμο που οι μεταναστευτικές ροές είναι λοιπόν το ισοδύναμο του περαιτέρω ανοίγματος της ψαλίδας πλουσίων και φτωχών σίγουρα είναι κουτό η Δύση να προσπαθήσει να κλείσει τα σύνορα της (λες και κάτι τέτοιο πρακτικά μπορεί να γίνει ποτέ) ή να μετακινεί αναγκαστικά στα σύνορα τους παράνομους μετανάστες των χωρών της (λες και μπορεί ποτέ να τους βρει σε πλειοψηφικούς αριθμούς).

Στον κόσμο, δηλαδή, που ξαναδιαμορφώνεται εκτός των πλαισίων των εθνοκρατών η μετανάστευση είναι το υλικό απότοκο της αέναης αναδιανομής οικονομικών (και όχι μόνο) πόρων. Μπορούμε να προσλαμβάνουμε άραγες την μετανάστευση με θετικό πρόσημο; Σαφώς, αλλά μάλλον κάτι τέτοιο θα συνέβαινε σε ένα κόσμο όπου πέραν της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων και εμπορευμάτων θα μπορούσε να υπάρχει και ελεύθερη μετακίνηση ανθρώπων. Και, περισσότερο, αυτό να εντάσσεται σε μια πολιτική παραδοχή του ότι ποτέ δε θα δημιουργήσουμε πλουραλιστικές πολυπολιτισμικές κοινωνίες μιας σχετικής ευημερίας αν λησμονούμε την διακύβευση της σχετικής οικονομικής δημοκρατίας. Έτσι λοιπόν, και μέχρι τότε, μάλλον θα πρέπει εμφατικά να ανεχθούμε ότι το μεταναστευτικό αντίστοιχο της ταξικής πάλης είναι η ανάγκη.

Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι δε θα σταματήσουν να μεταναστεύουν εφόσον το χρειάζονται και δεν έχουν τίποτε άλλο να χάσουν. Χρέος, λοιπόν, της ΕΕ (άρα και του ελληνικού κράτους) είναι να πολιτογραφεί τους μετανάστες σε ένα σύστημα αυτοδίκαιης κτήσης της ιθαγένειας έτσι ώστε να αποκτούν «το δικαίωμα των δικαιωμάτων», κατά την Hanna Arendt. Αυτό, αν δεχτούμε τον προοιμιακό ορισμό του Tilly για τη δημοκρατία και με δεδομένη την δημοκρατικότητα των χωρών της ΕΕ και άρα της Ελλάδας.

Βασίλης Ν. Ρόγγας
Πολιτικός Επιστήμονας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s